حق‌التحریر دستمزدی است که دفترخانه بابت تنظیم سند می‌گیرد. نرخ آن را بخشنامه‌ی حق‌التحریر دفاتر اسناد رسمی تعیین می‌کند و برای سند ملک، مبنای آن ارزش معاملاتی است. تفاوت اصلی‌اش با حق‌الثبت در شکل محاسبه است: حق‌الثبت یک درصد ساده است، ولی حق‌التحریر جدول پلکانی دارد.

خدمت محاسبه حق‌التحریر در بارو جدول سال ۱۴۰۵ را برای انواع سند دارد. در این راهنما سند انتقال همان ملکی را حساب می‌کنیم که در راهنمای حق‌الثبت سند ملک دیدیم.

جدول پلکانی چطور کار می‌کند؟

در جدول پلکانی، مبلغ سند بازه‌به‌بازه حساب می‌شود و هر بازه نرخ خودش را دارد. خود فرم هم این را یادآوری می‌کند: کل مبلغ با یک نرخ ضرب نمی‌شود. نرخ بازه‌های پایین بالاتر است؛ برای همین حق‌التحریر سندهای کوچک نسبت به مبلغشان سنگین‌تر از سندهای بزرگ است. هر نوع سند (معاملات غیرمنقول، رهنی، اجاره، اموال منقول) جدول خودش را دارد.

این خدمت به کار چه کسانی می‌آید؟

• خریدار و فروشنده که می‌خواهند بدانند دفترخانه بابت تنظیم سند چه مبلغی می‌گیرد.
• کسی که سند رهنی یا اجاره تنظیم می‌کند و جدول همان نوع سند را لازم دارد.
• وکیل یا مشاور که هزینه‌ی تنظیم وکالت‌نامه یا سند غیرمالی را برآورد می‌کند.
• پیش‌خریدار ساختمان که سند پیش‌فروش او هم تابع همین جدول است.

پیش از شروع چه چیزهایی لازم است؟

• نوع سند: انتقال قطعی ملک، رهنی، اجاره، اموال منقول یا سند غیرمالی.
• مبلغ سند: برای سند ملک، ارزش معاملاتی رسمی. اگر آن را ندارید، از خدمت ارزش معاملاتی املاک بگیرید.
• تعداد متعهدین سند، اگر بیش از دو نفر است.

گام‌به‌گام با فرم

صفحه‌ی محاسبه حق‌التحریر را باز کنید.

۱. دسته‌ی خدمت

چهار دسته دارید: اسناد مالی (رهنی، اجاره، اموال منقول، معاملات غیرمنقول)، اسناد غیرمالی (وکالت‌نامه، وقف‌نامه، وصیت‌نامه و مانند آن)، سایر خدمات ثبتی (فک رهن، اجراییه، تصدیق رونوشت) و حق‌الزحمه‌ی خدمات الکترونیکی (ثبت شرکت، پلمپ دفاتر). برای سند خرید و فروش ملک، اسناد مالی را انتخاب کنید.

۲. نوع سند و مبلغ

نوع سند را انتخاب کنید. برای ملک، گزینه‌ی «کلیه اسناد معاملات غیرمنقول و پیش‌فروش ساختمان (طبق ارزش معاملاتی)» را بزنید. گزینه‌های دیگر این دسته اسناد رهنی، اجاره و اموال منقول‌اند که جدول خودشان را دارند. در مبلغ سند برای ملک، ارزش معاملاتی را بنویسید.

اگر تعداد متعهدین سند بیش از دو نفر است، فیلد اختیاری آن را پر کنید. طبق بخشنامه، به ازای هر نفر اضافه ۲۰۰٬۰۰۰ ریال به حق‌التحریر اضافه می‌شود.

یک مثال واقعی

این نمونه را در سایت اجرا کردیم: اسناد مالی، سند معاملات غیرمنقول، مبلغ سند ۱٬۲۳۲٬۸۰۰٬۰۰۰ ریال. این مبلغ را برای نمونه انتخاب کردیم تا چند پله‌ی جدول در نتیجه دیده شود. نتیجه: حق‌التحریر ۱۰۷٬۶۸۶٬۸۰۰ ریال.

اگر سه نفر متعهد سند بودند، یک نفر اضافه حساب می‌شد و ۲۰۰٬۰۰۰ ریال به این جمع اضافه می‌شد.

خواندن نتیجه و گزارش PDF

عنوان نتیجه نوع سند را کامل می‌نویسد و مبلغ نهایی کنارش است. مسیر محاسبه جزئیات را با عنوان بندهای بخشنامه برای بررسی کارشناس دارد.

بخش نکات بخشنامه زیر فرم چند حکم مهم را یادآوری می‌کند. یکی اینکه حق‌التحریر، قیمت اوراق و هزینه‌ی پست بالمناصفه بر عهده‌ی طرفین است، مگر توافق دیگری شده باشد. دیگر اینکه اسناد اشخاص بی‌بضاعت با تأیید کانون سردفتران بدون حق‌التحریر ثبت می‌شود. گزارش PDF نتیجه را با کد پیگیری و جای تأیید کارشناس می‌آورد.

نکته‌ها و اشتباه‌های رایج

• کل مبلغ را در یک نرخ ضرب نکنید. این رایج‌ترین اشتباه در محاسبه‌ی دستی حق‌التحریر است.
• برای ملک، قیمت قولنامه را وارد نکنید. نوع سند صریحاً «طبق ارزش معاملاتی» است.
• نوع سند را دقیق انتخاب کنید. سند اجاره و سند رهنی جدول جداگانه دارند.
• حق‌الثبت را جدا حساب کنید. آن مبلغ سهم دولت است و در این عدد نیست.

• نکات بخشنامه را پیش از مراجعه بخوانید. بخش «نکات بخشنامه» زیر فرم حکم سهم طرفین، متعهد اضافه و اسناد اشخاص بی‌بضاعت را دارد و جواب بیشتر پرسش‌های روز امضا همان‌جاست.
• برای چند سند، چند بار حساب کنید. هر سند حق‌التحریر جداگانه دارد؛ مبلغ دو سند را با هم جمع نکنید.

پرسش‌های پرتکرار

حق‌التحریر را خریدار می‌دهد یا فروشنده؟

طبق بخشنامه بالمناصفه است، مگر اینکه طرفین توافق دیگری کرده باشند یا یک طرف تمام آن را بپذیرد.

چرا حق‌التحریر از مالیات انتقال بیشتر شد؟

جایگاه حق‌التحریر در کنار مالیات، عوارض و حق‌الثبت یک ملک واقعی را در راهنمای هزینه‌های نقل و انتقال ملک ببینید.

حق‌التحریر وکالت‌نامه را هم می‌توانم حساب کنم؟

بله، دسته‌ی اسناد غیرمالی را انتخاب کنید. برای وکالت فروش وسیله‌ی نقلیه، بخشنامه حق‌التحریر را برابر سند انتقال مالکیت آن می‌داند.

حق‌التحریر سند اجاره یا رهنی هم همین جدول را دارد؟

نه. در فرم، اسناد اجاره و اسناد رهنی نوع سند جداگانه‌اند و جدول خودشان را دارند. نوع درست را انتخاب کنید تا پله‌های همان سند اعمال شود.

حق‌التحریر با هزینه‌های دیگر دفترخانه چقدر می‌شود؟

برای دیدن حق‌التحریر کنار مالیات، عوارض و حق‌الثبت، از خدمت هزینه‌های نقل و انتقال ملک استفاده کنید. همه را از ارزش معاملاتی همان ملک حساب می‌کند و جمعشان را در یک گزارش می‌دهد.

اگر سند بعداً فسخ یا اقاله شود چه؟

بارو حق‌التحریر تنظیم سند را حساب می‌کند. حکم بازگشت یا عدم بازگشت آن با بخشنامه و دفترخانه است؛ پیش از تصمیم، از همان دفترخانه بپرسید.

جمع‌بندی

حق‌التحریر با جدول پلکانی‌اش به‌راحتی اشتباه حساب می‌شود. بارو آن را طبق بخشنامه‌ی سال حساب می‌کند و با مستند در گزارش می‌آورد. برای شروع، صفحه‌ی محاسبه حق‌التحریر را باز کنید. خروجی بارو بر پایه‌ی ضوابط جاری است، صحتش به درستی ورودی‌ها بستگی دارد و برای استناد رسمی باید به تأیید کارشناس رسمی برسد.