وقتی دادگاه قرار ارجاع به کارشناس صادر می‌کند، یکی از طرفین باید دستمزد کارشناس را بپردازد. وقتی هم کسی برای تقسیم ترکه یا قرارداد مشارکت به ارزیابی رسمی ملک نیاز دارد، اولین سؤالش این است که هزینه‌ی کارشناسی چقدر می‌شود. پاسخ در تعرفه‌ی کارشناسان رسمی دادگستری است که آخرین نسخه‌اش در ۱۴۰۵/۰۵/۲۰ به تصویب رئیس قوه قضاییه رسید.

خدمت محاسبه دستمزد کارشناسی رسمی در بارو این تعرفه را دارد و مواد عمومی آن را که برای همه‌ی رشته‌ها مشترک است حساب می‌کند. این راهنما بر ارزیابی تمرکز دارد که پرکاربردترین آن‌هاست.

تعرفه‌ی ارزیابی چگونه است؟

طبق ماده ۱۱ تعرفه، دستمزد ارزیابی یک مبلغ مقطوع و چند پله دارد:

• تا ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال: مقطوعاً ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.
• مازاد تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال: ۰٫۴۵٪.
• مازاد تا ۵٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال: ۰٫۴٪.
• مازاد تا ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال: ۰٫۲٪.
• مازاد تا ۱۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال: ۰٫۱۲٪.
• پله‌های بالاتر به‌ترتیب ۰٫۰۹٪، ۰٫۰۳۱٪، ۰٫۰۲۳٪، ۰٫۰۱۹٪ و برای مازاد بر چهار هزار میلیارد ریال ۰٫۰۱۵٪.

دو سقف هم وجود دارد: ۱٬۳۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال برای هر کارشناسی و ۳٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال برای یک موضوع. تبصره‌های ماده ۱۱ در موارد خاص مبلغ را افزایش می‌دهند؛ مثلاً بررسی اختلاف کارفرما، پیمانکار و مشاور یا کنترل صورت‌وضعیت، ۱۰۰٪ اضافه دارد.

این خدمت به کار چه کسانی می‌آید؟

• طرف دعوا که دادگاه پرداخت دستمزد کارشناس را بر عهده‌ی او گذاشته است.
• کارشناس رسمی که می‌خواهد دستمزد را پیش از پذیرش کار با تعرفه تطبیق دهد.
• وراث یا شرکا که برای تقسیم ملک به ارزیابی رسمی نیاز دارند.
• وکیل که هزینه‌ی کارشناسی را در برآورد کل هزینه‌ی دعوا می‌آورد.

پیش از شروع چه چیزهایی لازم است؟

• نوع خدمت کارشناسی که در قرار ارجاع یا قرارداد آمده است: ارزیابی، اجاره‌بها، عکس هوایی یا تأمین دلیل.
• برآورد ارزش موضوع، برای ارزیابی.
• شرایط خاص موضوع، اگر مشمول یکی از تبصره‌های ماده ۱۱ است.

گام‌به‌گام با فرم

صفحه‌ی محاسبه دستمزد کارشناسی رسمی را باز کنید.

۱. نوع خدمت

از فهرست خدمت یکی را انتخاب کنید:

• ارزیابی (ماده ۱۱).
• تعیین اجاره‌بها (ماده ۱۳).
• تفسیر عکس هوایی و جانمایی (ماده ۱۴).
• فوق‌العاده‌ی مأموریت (ماده ۶).
• تأمین دلیل (ماده ۷).

۲. جزئیات محاسبه

برای ارزیابی، ارزش موضوع کارشناسی را به ریال بنویسید. راهنمای زیر فیلد همه‌ی پله‌ها و سقف‌ها را نشان می‌دهد. اگر موضوع مشمول تبصره‌های ماده ۱۱ است، گزینه‌ی مربوط را بزنید. این گزینه‌ها با هم قابل انتخاب‌اند:

• بررسی اختلاف کارفرما، پیمانکار و مهندس مشاور و کنترل صورت‌وضعیت: به‌اضافه‌ی ۱۰۰٪ (تبصره ۳).
• تشخیص تخلف از مفاد قرارداد یا رسیدگی به تأخیر: به‌اضافه‌ی ۵۰٪ (تبصره ۳).
• ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود مانند برند: به‌اضافه‌ی ۵۰٪ (تبصره ۴).

۳. تعرفه‌ی ملاک

تعرفه‌ی ملاک محاسبه به‌طور پیش‌فرض نسخه‌ی ۱۴۰۵/۰۵/۲۰ است که با برچسب «آخرین» آمده است.

یک مثال واقعی

این نمونه را در سایت اجرا کردیم: خدمت ارزیابی، ارزش موضوع ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، یک کارشناس، بدون تبصره. نتیجه: دستمزد ارزیابی ۶۸٬۲۵۰٬۰۰۰ ریال.

اگر همین ارزیابی مشمول تبصره‌ی ۱۰۰٪ بود، دستمزد دو برابر می‌شد، یعنی ۱۳۶٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال. این عدد هنوز از سقف هر کارشناسی کمتر است.

خواندن نتیجه و گزارش PDF

عنوان نتیجه نوع خدمت و نسخه‌ی تعرفه را با هم می‌آورد، مثلاً «دستمزد ارزیابی — تعرفه ۱۴۰۵». مسیر محاسبه جزئیات را برای بررسی کارشناس دارد. در پایان دو بخش مبنای قانونی آمده است. اولی تاریخ تصویب و شماره‌ی ابلاغ تعرفه را نشان می‌دهد. دومی قانون پشتوانه را: ماده ۲۹ قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری و ماده ۱۸۷ قانون برنامه‌ی سوم توسعه. بخش دامنه هم صریح می‌گوید کدام مواد در سامانه هست.

گزارش PDF همین را با کد پیگیری می‌آورد و برای پیوست درخواست کارشناسی یا قرارداد ارزیابی مناسب است.

نکته‌ها و اشتباه‌های رایج

• مواد اختصاصی رشته‌ها هنوز در سامانه نیستند. خدمت فعلاً مواد عمومی فصل اول تعرفه را دارد. اگر رشته‌ی کارشناس نرخ اختصاصی دارد، این عدد را با متن فصل دوم تطبیق دهید.
• ارزش موضوع را از کارشناسی قبلی برندارید. ارزش امروز موضوع ملاک است، نه رقم قدیمی.
• تبصره را فقط با موضوع واقعی بزنید. هر تبصره دستمزد را ۵۰ یا ۱۰۰ درصد بالا می‌برد.
• خدمت درست را انتخاب کنید. تأمین دلیل و فوق‌العاده‌ی مأموریت ماده‌ی جدا دارند و با ارزیابی جمع نمی‌شوند؛ هر کدام را جدا حساب کنید.
• سقف‌ها را در نظر داشته باشید. برای موضوعات بسیار بزرگ، سقف هر کارشناسی و سقف یک موضوع تعیین‌کننده است.

پرسش‌های پرتکرار

ارزش ملک را برای این فرم از کجا بیاورم؟

ارزش موضوع کارشناسی معمولاً ارزش روز است. اگر فقط ارزش معاملاتی رسمی را می‌خواهید، از راهنمای ارزش معاملاتی املاک استفاده کنید؛ ولی این دو را با هم یکی نگیرید.

دستمزد تعیین اجاره‌بها هم همین‌طور حساب می‌شود؟

نه، اجاره‌بها ماده‌ی جدا دارد. در فرم خدمت تعیین اجاره‌بها (ماده ۱۳) را انتخاب کنید. در این حالت عدد ورودی اجاره‌ی ماهانه است، نه ارزش ملک.

حق‌الوکاله و هزینه‌ی دادرسی را هم می‌توانم حساب کنم؟

بله، در دو خدمت جدا. راهنماهای حق‌الوکاله و هزینه دادرسی را ببینید.

اگر ارزش موضوع کمتر از پانصد میلیون ریال باشد چه؟

دستمزد ارزیابی همان مبلغ مقطوع ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است، هر عددی که تا این حد باشد. پله‌ها از مازاد پانصد میلیون ریال شروع می‌شوند.

جمع‌بندی

تعرفه‌ی کارشناسی رسمی با پله‌های کاهشی، تبصره‌ها و سقف‌ها، بیشتر از یک ضرب ساده است. بارو دستمزد را با مستند تعرفه در گزارش می‌نویسد تا عدد قابل بررسی باشد. برای شروع، صفحه‌ی دستمزد کارشناسی رسمی را باز کنید. خروجی بارو بر پایه‌ی ضوابط جاری است، صحتش به درستی ورودی‌ها بستگی دارد و برای استناد رسمی باید به تأیید کارشناس رسمی برسد.