مهریه‌ای که در سال ۱۳۷۰ پنج میلیون ریال تعیین شده، امروز قدرت خرید آن روز را ندارد. قانون این را پیش‌بینی کرده است. طبق تبصره‌ی الحاقی به ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، مهریه‌ی وجه رایج متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه محاسبه می‌شود. آیین‌نامه‌ی اجرایی همین تبصره هم روش آن را تعیین کرده است.

خدمت مهریه به نرخ روز در بارو این حکم را با جدول شاخص بانک مرکزی اجرا می‌کند و سال درست شاخص را بر اساس روش پرداخت انتخاب می‌کند. این راهنما مسیر کار را با یک عقد واقعی از سال ۱۳۷۰ نشان می‌دهد.

این خدمت به کار چه کسانی می‌آید؟

• زوجه که می‌خواهد پیش از مطالبه بداند مهریه‌اش امروز چقدر است.
• زوج که برای تسویه یا توافق، رقم به‌روز مهریه را لازم دارد.
• وکیل خانواده که در دادخواست مطالبه‌ی مهریه، عدد و مستند می‌خواهد.
• وراث زوج که مهریه را به‌عنوان دین از ترکه می‌پردازند.

مبنای قانونی

مهریه‌ی نقدی متناسب با تغییر متوسط شاخص سالانه‌ی بانک مرکزی، از سال وقوع عقد تا سال مبنا، به‌روز می‌شود. طبق ماده ۲ آیین‌نامه‌ی اجرایی، سال مبنا «سال قبل» است؛ یعنی سال پیش از سال محاسبه. چون امسال ۱۴۰۵ است، متوسط شاخص ۱۴۰۴ به کار می‌رود. طبق ماده ۳ آیین‌نامه، اگر مهریه از ترکه‌ی زوج متوفی پرداخت شود، تاریخ فوت مبنای محاسبه است، نه امروز. اعداد شاخص از جدول بانک مرکزی با پایه‌ی ۱۳۹۵ = ۱۰۰ گرفته شده‌اند.

پیش از شروع چه چیزهایی لازم است؟

• عقدنامه: مبلغ مهریه‌ی نقدی دقیقاً همان‌طور که نوشته شده، با واحد آن.
• سال وقوع عقد: سال ثبت عقد در عقدنامه.
• وضعیت زوج: اگر زوج فوت کرده و مهریه از ترکه پرداخت می‌شود، تاریخ فوت.

اگر بخشی از مهریه نقدی و بخشی سکه است، فقط بخش نقدی را در این خدمت وارد کنید.

پرداخت از ترکه‌ی زوج متوفی

وقتی زوج فوت کرده باشد، مهریه دین ترکه است و طبق ماده ۳ آیین‌نامه، تاریخ فوت مبنای محاسبه می‌شود، نه امروز. پس اگر فوت در سال ۱۴۰۳ رخ داده، مهریه با شاخص مربوط به همان زمان به‌روز می‌شود، حتی اگر تقسیم ترکه امسال انجام شود. در فرم کافی است گزینه‌ی «پرداخت از ترکه‌ی زوج متوفی» را بزنید تا خدمت سال مبنا را بر همین اساس انتخاب کند. عددی که به دست می‌آید را می‌توانید به‌عنوان دین در خدمت سهم‌الارث وارد کنید.

گام‌به‌گام با فرم

صفحه‌ی مهریه به نرخ روز را باز کنید. فرم دو بخش دارد.

۱. روش پرداخت

پرسش «مهریه چگونه پرداخت می‌شود؟» دو پاسخ دارد:

• پرداخت در زمان حاضر (زوج در قید حیات): مبنای محاسبه سال جاری است و شاخص سال قبل به کار می‌رود.
• پرداخت از ترکه‌ی زوج متوفی: مبنای محاسبه تاریخ فوت است.

۲. مهریه و تاریخ عقد

مهریه‌ی مندرج در عقدنامه را به ریال بنویسید. زیر فیلد معادل آن به تومان نشان داده می‌شود تا اشتباه واحد پیش نیاید. سپس سال وقوع عقد را انتخاب کنید.

فرم یک محدودیت مهم را هم یادآوری می‌کند. این خدمت فقط مهریه‌ی وجه رایج، یعنی نقدی، را محاسبه می‌کند. مهریه‌ای که به سکه تعیین شده مشمول شاخص نیست و به نرخ روز سکه حساب می‌شود.

یک مثال واقعی

این نمونه را در سایت اجرا کردیم: پرداخت در زمان حاضر، مهریه‌ی مندرج در عقدنامه ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، سال عقد ۱۳۷۰. نتیجه:

• مهریه‌ی مندرج در عقدنامه: ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.
• مهریه به نرخ روز: ۸٬۲۴۸٬۹۴۸٬۶۹۶ ریال.

دو یادداشت بالای نتیجه آمده است. اولی می‌گوید مبنای شاخص متوسط سالانه‌ی ۱۴۰۴ است، یعنی سال قبل از سال محاسبه. دومی می‌گوید مبلغ به ریال کامل گرد شد.

خواندن نتیجه و گزارش PDF

نتیجه دو ردیف اصلی دارد: مهریه‌ی مندرج در عقدنامه و مهریه به نرخ روز. زیر مبلغ نهایی معادل آن به تومان و به حروف آمده است. سپس شاخص سال عقد و سال مبنا آمده‌اند که می‌توانید با جدول بانک مرکزی تطبیق دهید.

بخش مبنای قانونی تبصره‌ی ماده ۱۰۸۲ و مواد ۲ و ۳ آیین‌نامه را خلاصه می‌کند. گزارش PDF همین را با کد پیگیری و جای تأیید کارشناس دارد و برای پیوست دادخواست یا توافق‌نامه مناسب است.

نکته‌ها و اشتباه‌های رایج

• ریال و تومان را جابه‌جا نکنید. مبلغ عقدنامه‌های قدیمی معمولاً به ریال است. معادل تومانی زیر فیلد را بخوانید تا مطمئن شوید.
• روش پرداخت را درست بزنید. اگر زوج فوت کرده، حالت پرداخت از ترکه را انتخاب کنید؛ سال مبنا عوض می‌شود.
• مهریه‌ی سکه را با این خدمت حساب نکنید. شاخص تورم برای آن کاربرد ندارد.
• انتظار شاخص امسال را نداشته باشید. طبق آیین‌نامه، شاخص سال قبل ملاک است.

• گزارش را با تاریخ صدورش نگه دارید. اگر پرداخت به سال بعد بیفتد، سال مبنا عوض می‌شود و عدد هم تغییر می‌کند؛ در آن زمان محاسبه را دوباره انجام دهید.

پرسش‌های پرتکرار

چرا شاخص ۱۴۰۴ به کار رفت، نه ۱۴۰۵؟

چون ماده ۲ آیین‌نامه متوسط شاخص «سال قبل» را مبنا گذاشته است. متوسط سالانه‌ی هر سال پس از پایان همان سال کامل می‌شود.

مهریه‌ی پرداخت‌نشده در تقسیم ترکه چه می‌شود؟

دین ترکه است و پیش از تقسیم کسر می‌شود. راهنمای محاسبه سهم‌الارث را ببینید.

تفاوت این محاسبه با خسارت تأخیر تأدیه چیست؟

خسارت تأخیر تأدیه با شاخص ماهانه و از تاریخ سررسید حساب می‌شود. راهنمای خسارت تأخیر تأدیه چک را بخوانید.

جمع‌بندی

مهریه به نرخ روز با یک نسبت ساده محاسبه می‌شود، به شرط اینکه سال‌های درست شاخص انتخاب شوند. بارو این انتخاب را طبق آیین‌نامه انجام می‌دهد و هر عدد را با مستند می‌نویسد. برای شروع، صفحه‌ی مهریه به نرخ روز را باز کنید. خروجی بارو بر پایه‌ی ضوابط جاری است، صحتش به درستی ورودی‌ها بستگی دارد و برای استناد رسمی باید به تأیید کارشناس رسمی برسد.