پیش از ثبت دادخواست، خواهان باید هزینه‌ی دادرسی را بپردازد وگرنه دادخواست به جریان نمی‌افتد. مبلغ این هزینه به سه چیز بستگی دارد: نوع دعوا، مرحله‌ی رسیدگی و ارزش خواسته. نرخ‌ها هم هر سال در جدول شماره ۱۶ قانون بودجه، ذیل ردیف درآمدی دادگستری، اعلام می‌شوند.

خدمت هزینه دادرسی در بارو جدول سال ۱۴۰۵ را دارد و افزون بر هزینه‌ی دعاوی مالی، بیش از بیست قلم هزینه‌ی دیگر دادگستری را هم پوشش می‌دهد؛ از هزینه‌ی دعاوی غیرمالی و تأمین خواسته تا ابلاغ اظهارنامه و گواهی عدم سوءپیشینه.

مبنای محاسبه

مرجع خدمت، جدول شماره ۱۶ قانون بودجه سال ۱۴۰۵ کل کشور، ردیف درآمدی ۱۴۰۱۰۱ است. هزینه‌ی دادرسی دعاوی مالی موضوع بند ۱۲ ماده ۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت است و فرم برای آن چهار ردیف دارد:

• مرحله‌ی بدوی، تا دویست میلیون ریال خواسته: ۲٫۵٪.
• مرحله‌ی بدوی، بیش از دویست میلیون ریال خواسته: ۳٫۵٪ ارزش خواسته.
• مرحله‌ی تجدیدنظر: ۴٫۵٪.
• مرحله‌ی فرجام‌خواهی: ۵٫۵٪.

اگر قیمت خواسته هنگام تقدیم دادخواست مشخص نباشد، هزینه‌ی مقطوع ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال گرفته می‌شود. در دعاوی ملکی غیرمنقول، ارزش خواسته برای هزینه‌ی دادرسی باید از ارزش معاملاتی ملک تعیین شود، نه رقمی که خواهان در دادخواست نوشته است.

این خدمت به کار چه کسانی می‌آید؟

• خواهان که پیش از ثبت دادخواست باید هزینه‌ی دادرسی را آماده کند.
• وکیل که هزینه‌ی هر مرحله را برای موکل برآورد می‌کند، از بدوی تا فرجام‌خواهی.
• تجدیدنظرخواه که می‌خواهد بداند اعتراض به رأی چه هزینه‌ای دارد.
• کسی که اظهارنامه یا گواهی می‌خواهد و فقط مبلغ مقطوع یک خدمت دادگستری را لازم دارد.

گام‌به‌گام با فرم

صفحه‌ی هزینه دادرسی را باز کنید.

۱. نوع هزینه

از فهرست هزینه یا خدمت، مورد خود را انتخاب کنید. چند نمونه از گزینه‌ها:

• هزینه‌ی دادرسی دعاوی مالی.
• هزینه‌ی دعاوی غیرمالی، تأمین دلیل، تأمین خواسته و دستور موقت.
• هزینه‌ی اجرای تصمیمات و سایر آراء.
• هزینه‌ی شکایت کیفری علیه صادرکننده‌ی چک بلامحل.
• هزینه‌ی ابلاغ اظهارنامه و واخواست‌نامه.
• تقدیم دادخواست به دیوان عدالت اداری.

هر گزینه فیلدهای مخصوص خودش را باز می‌کند؛ برخی مبلغ مقطوع دارند، برخی به تعداد یا مرحله وابسته‌اند.

۲. جزئیات محاسبه

برای دعوای مالی، مرحله‌ی دادرسی را انتخاب کنید و ارزش خواسته را به ریال بنویسید. اگر قیمت خواسته معلوم نیست، گزینه‌ی مربوط را بزنید. اگر دعوا ملکی است، گزینه‌ی «ارزش خواسته دعوای ملکی غیرمنقول است» را بزنید تا بخش ارزش معاملاتی باز شود و ارزش خواسته از مشخصات ملک ساخته شود.

۳. سال ملاک

سال ملاک محاسبه به‌طور پیش‌فرض جدول سال ۱۴۰۵ است که با برچسب «آخرین» مشخص شده.

کدام ردیف برای کدام موقعیت؟

• مطالبه‌ی وجه چک، سفته یا طلب: هزینه‌ی دادرسی دعاوی مالی، با مرحله‌ی متناسب با خواسته.
• خلع ید یا دعوای مالی غیرمنقول: همان ردیف دعاوی مالی، با گزینه‌ی دعوای ملکی تا ارزش خواسته از ارزش معاملاتی ساخته شود.
• درخواست تأمین خواسته یا دستور موقت پیش از دعوا: ردیف دعاوی غیرمالی، تأمین دلیل، تأمین خواسته و دستور موقت.
• شکایت کیفری از صادرکننده‌ی چک بلامحل: ردیف مخصوص همین شکایت.
• ارسال اظهارنامه پیش از دعوا: هزینه‌ی ابلاغ اظهارنامه و واخواست‌نامه، به ازای هر مورد.

یک مثال واقعی

این نمونه را در سایت اجرا کردیم: هزینه‌ی دادرسی دعاوی مالی، مرحله‌ی بدوی با ردیف بیش از دویست میلیون ریال، ارزش خواسته ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، جدول سال ۱۴۰۵.

• هزینه‌ی دادرسی: ۳۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.

اگر همین دعوا در مرحله‌ی تجدیدنظر بود، با نرخ ۴٫۵٪ هزینه ۴۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال می‌شد. در فرجام‌خواهی با نرخ ۵٫۵٪، ۵۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.

خواندن نتیجه و گزارش PDF

عنوان نتیجه نوع هزینه و مرحله را با هم می‌نویسد و مبلغ کنار آن است. مسیر محاسبه جزئیات را برای بررسی کارشناس دارد. بخش مبنای قانونی نام جدول، ردیف درآمدی و شماره‌ی صفحه‌ی قانون بودجه را نشان می‌دهد تا بتوانید عدد را با متن رسمی تطبیق دهید.

گزارش PDF همین اطلاعات را با سال ملاک و کد پیگیری می‌آورد. اگر گزارش را برای موکل یا همکار می‌فرستید، سال جدول را حتماً در نظر داشته باشید؛ نرخ‌ها ممکن است در قانون بودجه‌ی سال بعد تغییر کنند.

نکته‌ها و اشتباه‌های رایج

• مرحله را با ارزش خواسته هماهنگ کنید. فرم مرحله را خودش انتخاب نمی‌کند؛ برای خواسته‌ی بیش از دویست میلیون ریال، ردیف «بیش از دویست میلیون ریال» را بزنید؛ نرخ آن بر کل ارزش خواسته اعمال می‌شود، نه فقط بر مازاد.
• در دعوای ملکی رقم دلخواه ننویسید. ملاک هزینه‌ی دادرسی، ارزش معاملاتی ملک است.
• هزینه‌های جانبی را جدا حساب کنید. تأمین خواسته، دستور موقت و ابلاغ اظهارنامه هر کدام ردیف خودشان را دارند.
• حق‌الوکاله را جزو این هزینه نیاورید. آن مبلغ تعرفه‌ی جدایی دارد.

پرسش‌های پرتکرار

هزینه‌ی دادرسی را چه کسی در نهایت می‌پردازد؟

خواهان هنگام تقدیم دادخواست می‌پردازد. اینکه در پایان دادرسی چه کسی آن را تحمل کند، با حکم دادگاه است؛ بارو فقط مبلغ را حساب می‌کند.

حق‌الوکاله‌ی وکیل را کجا حساب کنم؟

در خدمت محاسبه حق‌الوکاله. راهنمای آن در مطلب حق‌الوکاله وکیل و تمبر مالیاتی آمده است.

اگر خواسته وجه چک باشد، خسارت تأخیر هم به خواسته اضافه می‌شود؟

خسارت تأخیر تأدیه محاسبه‌ی جداگانه‌ای دارد. راهنمای خسارت تأخیر تأدیه چک را ببینید.

برای خواسته‌ی کمتر از دویست میلیون ریال کدام ردیف را بزنم؟

ردیف «مرحله‌ی بدوی — تا مبلغ دویست میلیون ریال» با نرخ ۲٫۵٪. با همین نرخ، هزینه‌ی دادرسی خواسته‌ی ۱۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریالی ۳٬۷۵۰٬۰۰۰ ریال است.

جمع‌بندی

هزینه‌ی دادرسی یک ضرب ساده است، به شرط اینکه نوع هزینه، مرحله و ارزش خواسته درست انتخاب شده باشند. بارو جدول رسمی سال را با مستند و شماره‌ی صفحه کنار عدد می‌گذارد. برای شروع، صفحه‌ی هزینه دادرسی را باز کنید. خروجی بارو بر پایه‌ی ضوابط جاری است، صحتش به درستی ورودی‌ها بستگی دارد و برای استناد رسمی باید به تأیید کارشناس رسمی برسد.